Kunst en cultuur is voor iedereen

DSCN7615Dove mensen die de gebarentaal als hun moedertaal hebben, voelen zich vaak lid van een culturele minderheidsgroep. Ze delen een gemeenschappelijke geschiedenis, taal, omgangsvormen en gebruiken. Toch wordt er vaak naar dove mensen gekeken als mensen met een beperking, en niet zozeer als leden van een cultuur.

Veel doven en slechthorenden voelen zich niet direct thuis op plekken waar er veel kunst en cultuur aanwezig is, zoals musea, theaters of festivals. Dat betekent niet dat zij niets hebben met kunst, integendeel, veel dove en slechthorende mensen zijn erg gesteld op visuele kunst zoals fotografie, film, gebarenpoëzie, gebarentheater, en nog veel meer. Er zijn absoluut ook doven en slechthorenden die dol zijn op muziek en dansen. Toch kun je deze groep (nog) niet in grote getallen terugvinden in theaters of musea. Dove mensen gaan wel om de twee jaar massaal naar een groot internationaal theaterfestival in Reims; het Clin D’Oeil Festival. Ook de theaterkampen van het Jean Couprie Theaterfonds worden zeer goed bezocht. De Deaf in the Picture filmfestival trekt over de hele wereld dove bezoekers.

Aan een gebrek aan interesse ligt het dus niet. Vorig jaar heb ik een onderzoek gedaan voor het Van Gogh Museum naar de behoeften van dove en slechthorende mensen in musea. Daaruit viel iets op: doven en slechthorenden voelen zich niet thuis in musea! Ze zien dit als een plek van ‘horende mensen’, of als een ontoegankelijke plek waar ze niet optimaal kunnen genieten van hun vrije tijd en de kunst en cultuur.

DSCN7695

Er is een belangrijk verschil in kunst en cultuurbeleving tussen doven en slechthorenden: dove mensen hebben meer de behoefte om inhoudelijke informatie in gebarentaal te ontvangen, en dan het liefst van een dove rondleider of verteller, en om activiteiten in een groep(je) te ondernemen, waarbij gezelligheid en ontmoeting ook centraal staan. Slechthorende mensen willen liever kwalitatief goede hulpmiddelen en voorzieningen als ringleiding, inzet van halslussen, schriftelijke informatie en klantvriendelijk personeel dat duidelijk praat.

Goed toegankelijke multimediatours zijn een uitkomst voor zowel doven en slechthorenden, in zowel geschreven taal als gebarentaal kan hierin informatie goed toegankelijk worden gemaakt. Toch blijft het belangrijk om ook een plek te bieden waar mensen vragen kunnen stellen, er discussie kan worden gevoerd, waar mensen geïnspireerd kunnen worden. Daarom zijn Foam en Wat Telt! vorig jaar gestart met het project Musea in Gebaren. In dit project worden er 14 dove mensen opgeleid tot Dove Museumgidsen. Zij zullen rondleidingen gaan aanbieden in gebarentaal in de negen deelnemende musea. Dit zijn het Rijksmuseum, Stedelijk Museum, Van Gogh museum, Museum voor de Wereldculturen, de Hermitage, Nieuwe Kerk, Joods Cultureel Kwartier, het EYE filmmuseum, en het FOAM. Deze dove museumgidsen zijn Dove rolmodellen in het museum, zij laten zien dat ook dove mensen kunnen werken in musea en inhoudelijke informatie kunnen delen over kunst en cultuur. Dit levert ook werkgelegenheid voor ze op, zij doen hierbij werkervaring op en kunnen wat bijverdienen.

We zijn heel blij om te zien dat alle dove deelnemers zo enthousiast meedoen met de training en ook de deelnemende musea hebben er heel veel zin in om hun museum optimaal toegankelijk te maken voor doven en slechthorenden! De rondleidingen zijn voornamelijk geschikt voor dove en/of gebarentaalvaardige mensen. Voor de slechthorende doelgroep die niet de gebarentaal beheersen geven wij de musea ook adviezen mee hoe ze hun museum beter kunnen inrichten.

Kunst en cultuur is voor iedereen. Ook voor doven en slechthorenden. En misschien wel juíst voor doven en slechthorenden, zij kunnen horende bezoekers in het museum namelijk weer inspireren met hun visuele levenswijze. We hebben al een aantal keer te horen gekregen van horende bezoekers die de rondleidingen in gebarentaal ook zeer leuk vinden om naar te kijken: een ‘platte’ schilderij komt tot leven in 3D. Dat is nou deaf gain.

Wat Telt! werkt met veel plezier aan een beter toegankelijke samenleving voor doven en slechthorenden en dit project is een bijdrage daaraan. We houden jullie op de hoogte van de ontwikkelingen en als jullie vragen of opmerkingen hebben, zijn jullie van harte welkom om deze naar ons te mailen!

Voor musea of andere organisaties/instellingen die ook graag de dove en of slechthorende doelgroep wil bereiken: u kunt hier contact met ons opnemen.

Musea in Gebaren deze week van start!

logo MiG
Musea in Gebaren

Initiatief Foam en Wat Telt! leidt doven en slechthorenden op tot museumdocent

Deze week gaat het project Musea in Gebaren van start. Dit initiatief van Foam Fotografiemuseum Amsterdam en Wat Telt! leidt dove en slechthorende jongeren op tot museumdocent. Vijftien jonge deelnemers krijgen in een trainingsprogramma van zes weken een interne opleiding tot ‘Dove Museumgids’. Na deze opleiding worden de participanten gekoppeld aan een museum in Amsterdam, waar zij hun kennis in de praktijk kunnen brengen als professioneel rondleider. Negen belangrijke Amsterdamse instellingen nemen deel aan het project en starten rondleidingen en workshops in gebarentaal.

In Musea in Gebaren bundelen Foam en WatTelt! hun krachten, kennis en expertise om het culturele aanbod in de stad Amsterdam toegankelijker te maken voor de dove en slechthorende doelgroep. De deelnemers krijgen via dit leertraject de mogelijkheid om een relevante werkervaring op te doen. Hiermee draagt Musea in Gebaren niet alleen bij aan een toegankelijker cultureel aanbod, maar ook aan meer werkgelegenheid voor jonge doven en slechthorenden.

Training Dove Rondleiders
Op 26 maart start het opleidingstraject voor jonge doven en slechthorenden. Vijftien deelnemers (de meesten in de leeftijd van 18 t/m 30 jaar) worden opgeleid tot professioneel museumdocent, inzetbaar bij verschillende musea in Amsterdam. Tijdens dit programma maken zij kennis met de theorie én de praktijk van het rondleiden. Bij afronding ontvangt de deelnemer het certificaat ‘Dove Museumgids’.

Negen Amsterdamse musea
Naast initiatiefnemer Foam heeft een achttal musea aan zich verbonden aan het project Musea in Gebaren. Deze instellingen krijgen bij Foam training van Wat Telt! in het werken met mensen die doof of slechthorend zijn en in de omgang met dove bezoekers, waarna zij allen werkplekken zullen creëren voor dove museumgidsen. Deelnemende musea zijn EYE Film Museum, Hermitage Amsterdam, het Joods Cultureel Kwartier, het Van Gogh Museum, de Nieuwe Kerk, het Rijksmuseum, het Stedelijk Museum Amsterdam en  het Tropenmuseum (Nationaal Museum van Wereldculturen).

Rondleidingen in eigen taal
Foam heeft al bijna tien jaar ervaring in het werken met doven, en opleiden van dove rondleiders. Gestart werd met het project Foto’s in Gebaren in 2006. Als eerste museum in Nederland nam Foam dove rondleiders in dienst die op aanvraag rondleidingen en workshops geven in Nederlandse Gebarentaal (NGT) en Nederlands ondersteund Met Gebaren (NMG).
Foam is nog steeds één van de weinige musea in Nederland met structureel aanbod voor dove en slechthorende bezoekers in hun eigen taal. Het project Musea in Gebaren brengt hier verandering in.

Wat Telt!
De trainingen worden gegeven door Wat Telt!, bestaande uit de twee dove zussen Martine en Roos Wattel. Martine is een ervaren museumdocent, zij werkte zeven jaar bij Foam en gaf ook rondleidingen in het Rijksmuseum. Martine heeft voor haar Master Deaf Studies onderzoek gedaan naar het inzetten van dove rolmodellen in thuissituaties en in het onderwijs. Roos adviseert kunst- en cultuurinstellingen over het verhogen van de toegankelijkheid voor specifiek de dove en slechthorende doelgroep. Ook organiseert ze evenementen en projecten.

Programma
26 maart t/m 14 mei  – opleiding museumdocenten (6 trainingen)
30 maart, 6 april – praktijkdag deelnemende musea

Musea in Gebaren wordt mede mogelijk gemaakt door  NSGK (de Nederlandse Stichting voor het Gehandicapte Kind) en het Revalidatiefonds.