Terugblik op een geweldig 2017!

2017 is alweer bijna ten einde.
Wauw, wat was het een bijzonder jaar! Mijn eerste jaar als fulltime ondernemer voor Wat Telt! In september 2016 maakte ik de stap om mijn werk in loondienst op te zeggen. Het was spannend, zou het wel lukken? Mijn hoofd zat in elk geval vol met ideeën!

En nu kan ik terugkijken op een prachtig jaar. Wat hebben we veel kunnen doen! Ik noem even een aantal hoogtepunten. We hebben Musea in Gebaren landelijk kunnen uitbreiden. In 2016 startten we met 9 musea in Amsterdam en nu doen er 16 musea door heel Nederland mee. Vanaf september zijn we begonnen met het opleiden van een nieuwe groep dove museumgidsen die in 2018 aan de slag gaan in de nieuwe musea. Ook hebben we diverse filmpjes mogen produceren voor de musea: promotiefilmpjes, introductiefilmpjes, filmpjes die gebruikt worden in het onderwijs en een reeks filmpjes ter test voor een multimediatour.

Toen ik met Musea in Gebaren startte in 2015 had ik niet kunnen bedenken wat voor groots effect het project zou krijgen. Ik zie dove mensen heel veel zelfvertrouwen ontwikkelen dankzij de training en het werk als gids. Ik zie steeds meer begrip en bewustwording bij de horende museummedewerkers ten opzichte van de dovencultuur en de doelgroep. Ik zie steeds meer doven en slechthorenden in de publieke ruimte helemaal zichzelf kunnen zijn en dat de omgeving daar positief op reageert. En dan heb ik nog niet gesproken over de verbreding en verdieping van de kennis van doven en slechthorenden. Wat een schat aan informatie ligt er in musea verborgen! En nu eindelijk goed toegankelijk.

Musea in Gebaren is onze grootste project, maar niet het enige wat we doen. We helpen ook evenementen organiseren en deze geheel toegankelijk te maken voor doven en slechthorenden. Een evenement voor deze doelgroep organiseer je niet zomaar even. Doven en slechthorenden zijn best kritisch, hebben specifieke behoeften, het is daarom zo belangrijk dat je precies op de juiste knoppen weet te drukken. We hebben het afgelopen jaar SWDA geholpen een politieke avond te organiseren, vlak voor de verkiezingen, zodat doven en slechthorenden in Amsterdam ook voldoende informatie kregen over hun keuzemogelijkheden.
In oktober was er een prachtige Gebarentaalfestival in de Hortus Botanicus Leiden, ter ere van de onthulling van het allereerste muurgedicht in de Nederlandse gebarentaal ter wereld! Op de zijkant van het gebouw wordt nu voor de komende jaren een stukje poëzie in NGT door Wim Emmerik geprojecteerd. We hebben groots uitgepakt met het festival, met een unieke workshop en performance Visual Vernacular door Giuseppe Giuranna. Hij kwam voor het eerst naar Nederland en we hebben met zijn allen genoten van zijn talent om een verhaal prachtig visueel te vertellen!
Voor de derde keer op een rij mochten we de tours in NGT organiseren tijdens de Museumnacht Amsterdam. Dit jaar kon er weer een grote groep dove mensen ‘proeven’ van allerlei verschillende musea in gebarentaal, een bijzondere ervaring ‘avonds!

Naast toegankelijkheidsadvies, evenementenorganisatie doen we ook aan coaching en training! We hebben een mooie training ‘Heft in eigen hand’ mogen geven tijdens de Empowermentweekend van de Nederlandse Dove Jongeren. Heel waardevol om dove jongeren de tools mee te geven hoe ze zélf de situatie kunnen aanpakken op de manier die bij hen past. Niet machteloos klagen wat je allemaal overkomt, maar sturing geven aan je leven. Zodat je kunt bereiken wat je graag wilt.
In mei mochten we een seminar verzorgen in Gent, België voor het project ‘Doofbewust’ van de Vlaamse dovenorganisatie. Een hele dag lang hebben we een training verzorgd waarin dove deelnemers leerden hoe ze met plezier en duurzaam aan het werk kunnen gaan. De werkloosheid onder dove mensen is nog altijd hoog, en als een dove een baan vindt, is er vaak na een of twee jaar weer uitval. In arbeidsparticipatie is het zo belangrijk om goed te weten wie je bent, wat je kunt, wat je wilt en hoe je dit kunt bereiken. Welke eigenschappen ondersteunen je daarbij en hoe kun je die ontwikkelen? Een heel boeiende dag waarin we veel ervaringen hebben uitgewisseld!
Voor Grow2work mocht ik vier maanden lang een gemixt team van doven en slechthorenden coachen naar een evenement dat ze zelf organiseerden. De bedoeling was dat ze hiermee werkervaring opdeden en zo al doende leerden wat een goede werkhouding is. Het valt me iedere keer weer op dat wij doven en slechthorenden heel goed kunnen communiceren, maar nog wel moeten leren op welke manier we dat het beste kunnen doen! Strategisch en tactvol communiceren is belangrijk voor een goede samenwerking. Uiteindelijk heeft deze team een heel mooie middag neergezet waarin nog andere doven en slechthorenden geïnspireerd werden. Ik ben trots op ze!

Ik kan met een tevreden gevoel terugkijken naar 2017 en zit alweer met nieuwe plannen voor 2018. We gaan er weer een mooi jaar van maken, samen met jullie.

Fijne feestdagen en een mooi & toegankelijk 2018 gewenst van het team van Wat Telt!


Vlnr: Roos Wattel, Nynke Feenstra, Martine Wattel

Het museum als rolmodel

Afgelopen maandag was ik op het Special Guests Symposium in het Van Abbemuseum in Eindhoven. Een prachtige dag vol met inspirerende presentaties, een bijzondere multizintuiglijke lunch en als afsluiter een gezamenlijk optreden van het museumkoor samen met het Nederlands gebarenkoor. Samen met mijn collega Maren Siebert (als museumrobot!) van Foam fotografiemuseum Amsterdam heb ik een presentatie gehouden over Musea in Gebaren.

img_20161212_210952

De presentatie samen met museumrobot Maren

De afgelopen twee jaar ben ik steeds meer gaan inzien hoe groot de rol van musea is in de samenleving. Afgelopen maandag werd dat weer duidelijk gemaakt in de diverse interessante lezingen en workshops. Nynke Feenstra vertelde in haar presentatie hoe de musea zich de afgelopen decennia hebben ontwikkeld. De focus is gaan verschuiven van de collectie naar het publiek. Musea voelen zich steeds meer betrokken bij diversiteit en mensenrechten. Er is veel meer aandacht voor emotieve communicatie en beleving.

In de presentatie van Gail Dexter Lord waarin ik kennismaakte met de nieuwe termen ‘soft power‘ en ‘hard power‘ bleek dit ook weer. Musea zijn van oorsprong vaak van ‘hard power’, vol met trofeeën van oorlogen en kolonisatie. Verzamelingen van de ‘grote mannen’, een tentoonstelling van respectabele voorwerpen. Gail pleit voor meer ‘soft power‘ in musea. Musea moeten de plekken zijn voor onderzoek, informeel leren en inspiratie. Hierin is bridging en bonding heel belangrijk, zo kunnen we meer sociaal kapitaal creëren.

img_20161212_210300De presentatie van Nynke Feenstra

Toen ik met Wat Telt! startte zocht ik een aanknopingspunt: hoe kunnen we doven en slechthorenden meer zichtbaar maken in de maatschappij? Hoe kunnen we ervoor zorgen dat steeds meer (horende) mensen inzicht krijgen in de achtergrond van deze doelgroep en gebarentaal? Hoe kunnen we de dovengemeenschap en de horende gemeenschap dichter bij elkaar brengen? Veel dove mensen roepen dat er op het regulier onderwijs eigenlijk gebarentaal aangeboden zou moeten worden. Als iedereen van jongs af aan gebaren zou leren, zouden de (communicatieve) drempels in de maatschappij veel kleiner worden. Maar hoe krijgen we mensen zover? In eerste instantie dacht ik absoluut niet aan musea als startpunt hiervoor. Ik dacht eerder aan de politiek, belangenorganisaties of scholen. Maar dat bleek een brug te ver.

Via kunst en cultuur kunnen we heel veel duidelijk maken. Ik realiseer me steeds meer dat musea hét perfecte startpunt zijn om de kloof tussen mensen met een beperking en de maatschappij kleiner te maken. Musea zijn plekken van inspiratie en informatie. Musea zijn uitstekende rolmodellen voor andere organisaties om te laten zien hoe het wél kan. In musea heb je de ruimte om dingen uit te proberen, te experimenteren, daar van te leren, ervaringen uit te wisselen en elkaar te inspireren.

img_20161212_205919  Het Nederlands Gebarenkoor

Bezoekers komen in een museum om nieuwe ervaringen op te doen, mooie dingen te zien en zich te laten inspireren. Op zo’n plek staat je mind helemaal open. In een inclusief museum, waar alle soorten bezoekers welkom zijn en waar alles goed toegankelijk is, kunnen mensen zien dat dit mogelijk is. En niet onbelangrijk, wat dit allemaal oplevert. En andersom kunnen mensen met een beperking in een toegankelijk én inclusief museum ervaren hoe het is om zich helemaal thuis te voelen binnen de publieke ruimte. Iets wat een bijzondere ervaring oplevert en mensen ook weer vertrouwen kan geven. Uit ervaring weet ik dat het vermoeiend is om steeds weer tegen drempels aan te lopen. Als dat een keer niet gebeurt, geeft dat veel energie.

Kortom, een toegankelijk en inclusief museum is een inspirerend voorbeeld voor iedereen: voor horende bezoekers, voor museummedewerkers, voor kunstenaars, voor beleidsmakers, voor mensen met een beperking of een andere achtergrond. Ik hoop dat steeds meer musea enthousiast worden om aan de slag te gaan met toegankelijkheid en inclusie. Samen kunnen we laten zien wat dat allemaal oplevert!

De kwaliteit van diversiteit

Diversiteit, wat betekent dat voor jou? Voor mij betekent het dat mensen gewoon zichzelf kunnen zijn en dat we dat omarmen. Diversiteit is de afgelopen jaren steeds meer een terugkerend thema geworden. En eigenlijk is het woord ‘diversiteit’ ook alweer een beetje ouderwets. Het is een iets té populair begrip geworden waar mensen graag mee strooien, om te laten zien dat ze goed bezig zijn. Het is wat mij betreft belangrijker wat het écht inhoudt, dan hoe het eruit ziet. Jij pakt toch ook liever een leuk cadeau uit, dat in kranten is verpakt, dan een stom cadeautje dat in prachtig cadeaupapier is verpakt? Zo ook met diversiteit. Organisaties of mensen kunnen zeggen dat ze diversiteit ‘heel belangrijk’ vinden, en vervolgens dit in de praktijk eigenlijk niet écht toepassen.
010208-Lang-leve-de-diversiteit_2

Diversiteit is niet altijd makkelijk
Hoe dat komt? Diversiteit is volgens mij nog steeds een heel lastig begrip. Het zit niet in de natuur van mensen om verschillen te omarmen. We kiezen het liefst voor dingen die we door en door begrijpen, die vertrouwd zijn. Zo weet je namelijk helemaal zeker waarmee je te maken hebt en loop je het minste risico. In de oertijd zou dat bijvoorbeeld betekenen dat je bepaalde vaste plekken hebt om te overnachten, waarvan je zeker weet dat die veilig zijn. Of dat je met een vast groepje mensen gaat jagen, waarvan je zeker weet dat je elkaar kunt vertrouwen en waarmee je goed kunt samenwerken. Ook nu gebeurt dat nog. Wedden dat je bijna altijd boodschappen doet in dezelfde supermarkt? En dat je dezelfde kranten of tijdschriften leest?

Vertrouwdheid
Dat is logisch, mensen leven graag vanuit een vertrouwd kader, zodat ze wat minder hoeven na te denken. Wist je dat het nadenken veel energie kost? De hersenen verbruiken de meeste energie van alle organen in ons lijf. Dagelijks komt er al genoeg informatie op je af, tegenwoordig veel meer dan vroeger. Misschien verklaart dat waarom er tegenwoordig ook steeds meer mensen graag kiezen voor een extra vertrouwde omgeving. Voor de één betekent dat dat het Sinterklaasfeest absoluut moet blijven zoals het is. Voor de ander betekent dat die graag in een dorp gaat wonen in plaats van een stad.

Nieuwsgierigheid
Het omarmen van diversiteit is dus niet zo gemakkelijk als we denken. Toch is het heel belangrijk dat we dit wel doen. Als je terugkijkt naar de geschiedenis en de evolutie zie je namelijk dat de soorten die het meest nieuwsgierig zijn en het meest samenwerken, ook de soorten zijn die zich het beste hebben ontwikkeld. De mensheid is zo ver gekomen, omdat wij een enorme nieuwsgierigheid bezitten. Door deze nieuwsgierigheid waren wij in staat om nieuwe gebieden te verkennen, nieuwe instrumenten te ontwikkelen. En kijk waar dat ons heeft gebracht. De hele wereld zit vol met mensen, gebouwen, vervoermiddelen, fabrieken, wegen, communicatiemiddelen zoals computers en mobieltjes, en nog veel meer. Voor diversiteit is nieuwsgierigheid dus een belangrijke eigenschap. Je moet nieuwsgierig kunnen zijn naar iets wat je totaal onbekend is. Vervolgens is het belangrijk dat je de stap neemt om het onbekende te verkennen, om het echt te willen begrijpen. Dat vraagt inlevingsvermogen. En lef, want je moet uit je comfortzone durven te stappen.
big-BEnl1005_0

Betutteling is geen diversiteit
Als je eenmaal uit je comfortzone bent en op verkenningstocht is het belangrijk om een open houding te hebben. Voor mensen en organisaties die diversiteit willen omarmen is het vervolgens goed om te bedenken hoe je beiden op een gelijkwaardige manier samen kunt werken. Want tegenwoordig zie je soms dat diversiteit doorslaat naar betutteling. De ene partij wil graag ‘divers’ bezig zijn en gaat samenwerken met verschillende mensen, zoals mensen met een beperking of mensen met een andere achtergrond. Vervolgens wil je graag van alles doen vóór die groep, in plaats van sámen met de doelgroep. Je neemt op die manier kansen uit de handen van de groep met wie je zo graag wilt samenwerken. Vaak gaat dit heel onbewust en onbedoeld.

De balans vinden
Vanuit het enthousiasme om diversiteit te omarmen kun je iets té veel willen doen voor anderen. En dan is het eigenlijk niet gelijkwaardig meer. In een goede diverse samenwerking is het heel belangrijk om je goed bewust te zijn van wie je zelf bent. Als iedereen zelfbewust is en vanuit de eigen kwaliteiten gaat samenwerken met anderen in respect en vertrouwen, kun je een succesvolle diverse samenwerking bereiken. En die grens is heel dun, ik zie in de praktijk dat veel mensen en organisaties hierover vallen. Het is erg lastig om die balans er goed in te houden. Een goede diverse samenwerking vraagt om continue reflectie en open communicatie. Check regelmatig of het gaat zoals iedereen het wil? Wanneer jij tevreden bent, hoeft dat niet te betekenen dat de ander dat ook is. Als de ander niet tevreden is, dan moet er gekeken worden hoe dat opgelost kan worden. Dit is heel lastig, vaak verstoort het ego de boel. Het ego wil erkenning voor het eigen handelen, het ego wil gewaardeerd worden. Het is daarom cruciaal voor een goede diversiteit om elkaar regelmatig te waarderen, en vertrouwen te creëren. Vanuit een vertrouwde omgeving is het gemakkelijker om jezelf open te stellen, en met een open houding kunnen we beter samenwerken. Zo is de cirkel weer rond.

Diversiteit, waarvoor?
Waarom zouden we eigenlijk meer diversiteit willen? Iedereen is namelijk uniek. Iedereen heeft zijn of haar eigen kwaliteiten. Hoe meer diversiteit, hoe meer kwaliteiten er aanwezig zijn. Stel je voor dat iedereen hetzelfde is. Dat is eigenlijk een verarming. Diversiteit maakt de wereld kleurrijk en ons sterker. Met zijn allen samen hebben we namelijk álle antwoorden en instrumenten in huis. Als we maar open staan voor elkaar en samen kunnen werken, kunnen we heel ver komen. Dat is de werkelijke waarde van diversiteit. De kwaliteit van diversiteit. Dat is een prachtig cadeau voor ons allemaal.
32255453pvda-organiseert-inspraakavond-over-diversiteit

Gebaren in het Europees Parlement

IMG_7553Gisteren was een historische dag voor de dovengemeenschap.
Voor het eerst in de geschiedenis werd er een gebarentaalconferentie georganiseerd in het Europees Parlement te Brussel. Het doel van de conferentie was om politici bewust te maken van de diversiteit in gebarentalen en hoe belangrijk het is dat dove mensen ook toegang hebben tot informatie. Dat kan via gebarentaal. En die is niet universeel, zoals veel horende mensen denken. Er waren maar liefst 145 tolken aanwezig om vertalingen te maken naar 31 gebarentalen en 24 gesproken talen. In totaal waren er ruim 1000 mensen aanwezig, waaronder 550 dove mensen uit alle Europese lidstaten.

Aan het einde van de conferentie kwamen een aantal Europese parlementsleden aan het woord, en allemaal zeiden ze dat ze geraakt waren door de vibe die er hing in het gebouw. Volgens de dove Vlaamse MEP (Member of European Parliament) Helga Stevens was het warmer dan ooit in het Europees Parlement. Helga staat erom bekend altijd een jasje en een sjaaltje te dragen, maar gisteren had ze dat af gedaan. Maar wat maakte het nou zo bijzonder dat we daar met zo veel doven waren en dat alles werd vertaald in 31 gebarentalen, vroeg ik me af.
IMG_7494

Voor ons is het heel normaal om met elkaar te communiceren in gebarentaal. De uitspraken van deze MEP’s deed me opnieuw beseffen hoe onzichtbaar dove mensen zijn voor de horende maatschappij. Horende mensen, waaronder dus ook politici, zijn zich niet ervan bewust tegen welke drempels dove mensen aan lopen in het dagelijks leven. Voor horende mensen is het vanzelfsprekend om alles te kunnen volgen, zo ook de discussies in het Europees Parlement of de informatie op de websites van het Parlement. Voor dove mensen is dat allemaal niet goed toegankelijk. Dagelijks missen we veel informatie. Het is lastig om je te realiseren wát je mist, want dat had je dus net gemist. Kortom, veel dove mensen beseffen zich niet wat ze missen, én veel horenden beseffen niet wat dove mensen missen. Op dat punt valt er nog veel te winnen.

Woensdag 28 september 2016 was daarom een historische dag: een groep van 550 dove mensen en de tolken gebarentaal die alles hebben vertaald in 31 gebarentalen hebben gebarentaal zichtbaar gemaakt op een prominente plek in Europa. Ik hoop van harte dat dit niet een eenmalige gebeurtenis was, en dat deze dag vele politici wakker hebben geschud om de maatschappij toegankelijker te maken voor dove en slechthorende burgers.

Als dove ondernemer ben ik geïnspireerd geraakt door de plek waar dit allemaal gebeurde: het is belangrijk om nóg meer samen te werken om onze doelen te bereiken. We kwamen allemaal samen in Brussel, dé plek waar Europa samenwerkt. Dove mensen hebben praktisch geen eigen land, vaak worden we geboren uit ouders die onze taal niet spreken en dit nog moeten leren. Leven we dagelijks tussen mensen die onze taal niet spreken. Gaan we dagelijks om met vooroordelen van horende mensen. Als we alleen over straat lopen, ziet niemand dat we doof zijn. Maar wanneer we ons als groep in de maatschappij begeven, zijn we opeens opvallend. Wapperende handen maken ons zichtbaar. Er komt beweging, mensen krijgen het warm en er ontstaat een vibe…. Met gebarentaal komen we een stuk verder!
IMG_7582

September, Musea in Gebarenmaand!

Het is een tijdje stil geweest hier op de site. We waren de afgelopen maanden heel erg druk met het project Musea in Gebaren. We hebben een groep van 12 dove mensen opgeleid tot Dove Museumgids, en momenteel worden zij ingewerkt bij één of meerdere deelnemende Amsterdamse musea (Rijksmuseum, Van Goghmuseum, Stedelijk museum, Hermitage, Joods Cultureel Kwartier, EYE, Nieuwe Kerk, Tropenmuseum en natuurlijk het Foam). Tevens hebben we de medewerkers van de deelnemende musea getraind in de dovencultuur en achtergrond, zodat de samenwerking met de dove rondleiders soepel verloopt.

DSCN7627

Nu komt er weer iets heel moois aan. De gehele maand september staat namelijk in het teken van rondleidingen in de Nederlandse gebarentaal in de deelnemende Amsterdamse topmusea. Dit is uniek in Nederland, nog nooit eerder zijn er zo veel musea toegankelijk gemaakt voor doven en slechthorenden! Doven en slechthorenden konden tot nu toe alleen naar het Foam en het Van Abbemuseum om in hun eigen taal een museum te bezoeken.

Ik ben heel benieuwd hoe het zal zijn dat er opeens zoveel musea toegankelijk zijn. Ik hoop dat er samen met mij nog vele dove en slechthorenden hiervan zullen genieten in september. En daarna houdt het niet op, de rondleidingen gaan gewoon door, al dan niet op verschillende frequenties. Het ene museum zal regelmatig rondleidingen aanbieden, en het andere museum wat minder regelmatig. Wij zijn trots en blij dat deze musea zich zo inzetten voor toegankelijkheid voor doven en slechthorenden!

Vier jij dit met ons mee? Op woensdagavond 31 augustus van 19.00 – 22.00 uur is de feestelijke start van de Musea in Gebarenmaand in het FOAM. Tony Bloem zal een talk houden over de kracht van gebarentaal, er is een Helmut Newton remake workshop (hoe fotografeer je in de stijl van Newton), gebarenpoëzie, en natuurlijk rondleidingen in gebarentaal! Mis het niet, meld je hier aan: bit.ly/kick-offMIG

Like de Facebookpagina van Musea in Gebaren en blijf op de hoogte van alle rondleidingen en activiteiten!

Overzicht rondleidingen in gebarentaal: zet ze alvast in je agenda!

FOAM:
Donderdag 1 september | van 19.00 tot 20.00 uur | Aanmelden: www.foam.org/ngt

Joods Historisch Museum
Zondag 4 september | van 11.00 tot 12.30 uur | Aanmelden: www.jhm.nl/evenementen

Hermitage
Zaterdag 10 en zo 11 september | 14.00 uur | Aanmelden: www.hermitage.nl/activiteiten

Van Gogh Museum
Vrijdag 16 september | van 20.00 tot 21.30 uur | Aanmelden: www.vangoghmuseum.nl/rondleiding-in-gebaren

EYE
Vrijdag 16 september | doorlopend tussen 21:00 en 23:00 uur | vrije toegang | www.eyefilm.nl/rondleiding

Stedelijk
Zaterdag 17 september | van 14.00 tot 15.00 uur | Aanmelden: www.stedelijk.nl/bezoeken/rondleidingen

Tropenmuseum
Zaterdag 24 september 2016 | om 10.00, 11.00, 12.30, 13.00 uur | Aanmelden: www.tropenmuseum.nl/gebarentaal

Rijksmuseum
Zaterdag 24 september | van 15.00 tot 16.30 uur | Aanmelden: www.rijksmuseum.nl/nl/rondleiding-in-gebaren

logo MiG