Wereld Doven Dag

Elk jaar vieren we op de vierde zaterdag van september de Wereld Doven Dag (WDD). Over de hele wereld wordt er op deze dag een feestelijke dag georganiseerd om als dove mensen samen onze cultuur, identiteit en taal te vieren. De week voorafgaand aan de WDD is de International Week of the Deaf, georganiseerd door de Wereld Federation of the Deaf. Dit jaar is het thema ‘full inclusion with sign language’. Een thema waar wij ons helemaal in kunnen vinden!

Dit jaar wordt de WDD in Nederland op drie verschillende locaties georganiseerd: Rotterdam, Amsterdam en Groningen. Morgen staan we in de Dovenontmoetingscentrum in Amsterdam met een standje om mensen meer te vertellen over Wat Telt! Wie zijn wij en wat zijn onze doelen? En hoe bereiken we die? Ook gaan we om 14.45uur in de grote zaal een half uur een presentatie houden over onze twee belangrijkste pijlers: toegankelijkheid en empowerment!

Wat Telt! bestaat alweer 3,5 jaar en wij hebben de afgelopen jaar veel bereikt op het gebied van toegankelijkheid in kunst en cultuur. We hebben steeds meer dove mensen mogen empoweren in hun persoonlijke ontwikkeling en op hun carrière vlak. Toch vinden we dat we nog steeds veel te weinig hebben uitgelegd aan onze eigen community (de dovengemeenschap) zélf, wat we precies doen en vooral: waarom we dat doen.

We krijgen namelijk soms de vraag: “waarom houden jullie je eigenlijk bezig met kunst en cultuur en de toegankelijkheid daar? Is dat geen ‘luxe’? Moet je niet bij de politiek lobbyen of zorgen voor meer inclusie in het onderwijs of de arbeidsmarkt?” Kunst en cultuur lijkt soms zo onbelangrijk… Iets wat je kan doen op een regenachtige zaterdagmiddag als je je verveelt: naar een museum gaan. Denk jij dat ook?

Dan moet je morgen zeker naar onze presentatie komen! We gaan je precies vertellen waarom volgens ons kunst en cultuur de perfecte plek is om te starten met een enorme bewustzijns ‘campagne’ over de dovencultuur en gebarentaal. ‘Campagne’, want we doen dit niet direct. Van mijn ervaringen bij Greenpeace heb ik geleerd hoe ik campagne kan voeren. Maar soms werkt het veel beter om zelf dingen te ervaren. Dat geldt voor dove en horende mensen allebei.

Wat Telt! richt zich dus op toegankelijkheid én empowerment. Onze missie is bruggen bouwen tussen dove en horende mensen. En een samenwerking komt van twee kanten. Een goede communicatie komt van twee kanten. Dus toegankelijkheid komt óók van twee kanten. We maken niet alleen horende mensen bewust, maar ook dove mensen. Hoe we dat doen? Daar vertellen we je morgen meer over! Als je naar Amsterdam komt, kom gezellig langs ons kraampje om je vragen te stellen.

Een heel fijne Wereld Doven Dag toegewenst!

Groeien is wat telt!

Ik vind het persoonlijk heel belangrijk om jezelf continue te blijven ontwikkelen. Jezelf continue af te vragen “hoe kan ik dit beter of anders doen?”. Leren doe je nooit alleen, het beste leer je van andere mensen en sámen met andere mensen.

Tot september vorig jaar werkte ik parttime voor Wat Telt! en parttime in loondienst. Ik werkte samen met Martine aan allerlei projecten voor Wat Telt!, totdat we het steeds drukker kregen. Vorig jaar besloot ik daarom om fulltime voor mijn eigen onderneming te gaan en nóg meer projecten uit te voeren. Het afgelopen jaar zijn we gegroeid. We hebben veel geleerd en hebben samen met diverse nieuwe klanten en samenwerkingspartners mogen werken. Martine gaat vanaf september vier dagen op de Hogeschool van Utrecht werken, dus ze zal minder tijd hebben voor Wat Telt.

Tijd om ons team te versterken dus! Ik ben heel blij jullie te mogen introduceren aan onze twee nieuwe teamleden: Nynke en Sharon. Met Nynke werken we om Musea in Gebaren verder te professionaliseren en Sharon ondersteunt ons in onze projecten en evenementen.

Hieronder stellen ze zich aan jullie voor!

Nynke Feenstra
In de herfst van 2014 ontmoetten Roos en ik elkaar voor het eerst. Het klikte gelijk. Ondanks onze verschillende achtergronden, Roos doof en ik horend, hadden we een belangrijke overeenkomst. Dezelfde missie: werken aan een beter toegankelijke maatschappij voor doven en slechthorenden. Inmiddels werken Roos en ik al een aantal jaren samen. Door Roos heb ik leren begrijpen hoe dove mensen naar horende mensen kijken, en andersom. Als partners in crime bundelen we onze krachten om Nederland toegankelijker te maken.

Mijn naamgebaar is het gebaar voor kunst maar dan dichter bij mijn hoofd gemaakt: een verwijzing naar mijn lange golvende haar. ‘Kunst’ is een referentie naar mijn werk. Sinds 2013 zet ik mij in voor het beter toegankelijk maken van musea voor dove en/of blinde mensen. Ik doe deeltijd een promotieonderzoek aan de Universiteit Leiden over inclusieve musea. Ik richt mij hierbij in het bijzonder op dove museumbezoekers. In de museumtheorie is namelijk nauwelijks aandacht voor doven. Naast mijn onderzoek heb ik een eigen bedrijfje waarmee ik toegankelijkheidsadvies, lezingen en workshops geef. Roos en ik hebben samen een workshop ontwikkeld voor museummedewerkers over Dovencultuur. Onze workshop is een succes gebleken! We geven de workshop onder andere aan de musea die meedoen aan Musea in Gebaren en binnenkort op de ICOM-conferentie (overkoepelende internationale museumorganisatie) in St. Petersburg.

Een paar weken geleden zaten Roos en ik in de avondzon op een terras in Amsterdam. Al etende werden de toekomstplannen voor onze workshop steeds groter, en ons enthousiasme ook! Kort daarna vroeg Roos of ik niet een dag per week het team van Wat Telt! wilde komen versterken. Zo komt het dat Roos en ik nu ook samen aan één bureau werken. Ik help onder andere bij de communicatie van Musea in Gebaren en gaan we aan de slag met onze ambitieuze workshop plannen. En ik kan wekelijks aan mijn gebaar skills werken!

Sharon Fles
Hi there!

Ik stel mij eerst even in het kort voor: mijn naam is Sharon Fles en ik ben 22 jaar jong. In juni 2017 ben ik afgestudeerd aan de opleiding Culturele en Maatschappelijke Vorming, aan de Hogeschool van Amsterdam. Sinds kort mag ik Roos bij Wat Telt! ondersteunen. Ik ken Roos al lang via het dovennetwerk en zij is ook de enige dove CMV’er die ik ken.

Al jaren weet ik dat ik organisatorische kwaliteiten heb en dat mijn passie in evenementen ligt. Ik vind het fantastisch om maanden lang achter de schermen te werken om vervolgens je eigen event live terug te zien. Het is geweldig om ergens naartoe te werken, geen één evenement is hetzelfde. Bij mij is er altijd ruimte voor uitdagingen en verbeteringen. Ik kan al mijn creativiteit in evenementen stoppen en ik hoop dat terug te zien bij de bezoekers of deelnemers. Evenementen organiseren voor dove mensen vind ik het allerleukst, want ik kan dan een event zo toegankelijk mogelijk maken voor deze doelgroep. Ik weet als geen ander hoe het is om midden in een horende mensenmassa te staan en ik vind dat iedereen recht heeft op een gelijkwaardige beleving.

Naast evenementenorganisatie hou ik mij ook bezig met sociaal-culturele projecten. Aantal jaren heb ik mij ingezet voor maatschappelijke organisaties en heb ik diverse projecten mee mogen draaien. Daarom sluit Wat Telt! met haar diversiteit aan projecten perfect aan bij mijn ambities. Het is vooral superleuk om samen te mogen werken met Roos die ook doof én CMV’er is 🙂

Wie weet ontmoeten wij elkaar eens offline en/of online op Wat Telt(-events)!

VACATURE: Dove museumgids

Houd jij van kunst en cultuur en vind je het leuk om daarover te vertellen? Foam Fotografiemuseum Amsterdam en Wat Telt! zijn op zoek naar jonge dove museumgidsen voor het project Musea in Gebaren.

Via een trainingsprogramma word je opgeleid tot professioneel museumdocent, inzetbaar bij verschillende musea door heel Nederland. In een (online) cursus maak je kennis met de theorie én praktijk van het rondleiden. Bij afronding ontvang je het certificaat ‘Museumgids Nederlandse Gebarentaal’ en word je gekoppeld aan minimaal één van de musea. Kosten voor het programma bedragen €75,-.

PROFIEL MUSEUMGIDS NEDERLANDSE GEBARENTAAL

  • MBO/HBO niveau;
  • De Nederlandse Gebarentaal (NGT) als moedertaal;
  • 18-30 jaar;
  • Ervaring in het spreken voor (dove) groepen;
  • Enthousiasmerende vertelstijl;
  • Voldoende vaardigheden om snel informatie op te nemen, vanuit een tekst in het Nederlands kunnen vertalen in Nederlandse Gebarentaal;
  • Een (uitgebreid) netwerk in de dovengemeenschap;
  • Affiniteit met kunst, cultuur en musea.

CONTACT
Heb je interesse? Stuur dan je motivatiebrief en c.v. vóór 3 september 2017 naar Roos Wattel, via roos@wattelt.org.

Musea in Gebaren wordt mede mogelijk gemaakt door het NGSK, het Revalidatiefonds en het VSB fonds.

Musea in Gebaren gaat landelijk!

Persbericht | Amsterdam, 1 augustus 2017

“Eindelijk een museumbezoek in mijn eigen taal” (Lieke van Schooten, dove museumbezoeker)

In maart van dit jaar startte het project Musea in Gebaren in acht musea in Amsterdam. Dit initiatief van Foam Fotografiemuseum Amsterdam en Wat Telt! leidt dove en slechthorende jongeren op tot museumdocent. Jonge deelnemers kregen een interne opleiding tot ‘Dove museumgids’ en gingen daarna als professioneel rondleider aan het werk in een van de deelnemende Amsterdamse musea. Na een zeer succesvol half jaar gaat dit project nu landelijk uitbreiden.

1000 dove bezoekers
Naar aanleiding van het project Musea in Gebaren zijn naast Foam ook EYE Filmmuseum, Hermitage Amsterdam, het Joods Cultureel Kwartier, het Van Gogh Museum, de Nieuwe Kerk, het Rijksmuseum, het Stedelijk Museum Amsterdam en  het Tropenmuseum  rondleidingen en workshops in gebarentaal gestart. Allen creëerden werkplekken voor dove museumdocenten die speciaal voor dit project werden opgeleid.  In 2016 en 2017 namen bijna 1000 doven deel aan de programma’s van Musea in Gebaren en ook de Facebookpagina had al snel na de oprichting ruim 1000 volgers. Vanwege het grote succes van het programma wordt nu de volgende stap genomen: het op de kaart zetten van Musea in Gebaren buiten Amsterdam. In september 2017 gaat een nieuw traject van start waarbij nieuwe museumgidsen worden opgeleid en meerdere musea in Nederland worden ingelijfd bij het project. Streven is in 2018 zo’n 500 extra deelnemers aan te trekken middels nieuwe programma’s op nieuwe locaties.

Samantha Fles, dove rondleider Foam: “Ik krijg veel enthousiaste reacties van dove bezoekers, ze zijn erg blij dat ze nu kunnen kiezen uit een breed aanbod aan rondleidingen in NGT in diverse musea.”

Roos Wattel, Wat Telt!: “Rondleidingen in gebarentaal bieden een meerwaarde aan de beleving van het museum voor een doof persoon. Dove mensen kunnen nu eindelijk ontspannen musea naar keuze bezoeken en alles voor 100% begrijpen.”


Foto: © Lewensztain 2016

Over Foam  
Foam heeft al ruim tien jaar ervaring met het werken met doven, en het opleiden van dove rondleiders. Als eerste museum in Nederland nam Foam dove rondleiders in dienst die op aanvraag rondleidingen en workshops geven in Nederlandse Gebarentaal (NGT) en Nederlands ondersteund Met Gebaren (NMG). Foam is nog steeds een van de weinige musea in Nederland met een structureel aanbod voor dove en slechthorende bezoekers in hun eigen taal. Het project Musea in Gebaren brengt hier verandering in.

Over Wat Telt!
De dove zussen Martine en Roos Wattel streven naar een maatschappij waarin doven en slechthorenden volledig mee kunnen doen. Wat Telt! is expert op het gebied van toegankelijkheid voor doven en slechthorenden en biedt advies aan organisaties die toegankelijker willen worden voor deze doelgroep. De opleiding tot Dove museumgids wordt gegeven door Wat Telt!

Deelnemen
Heb je interesse om mee te doen? Voor de vacature van dove museumdocent kun je solliciteren tot 3 september, bekijk hier de vacature. Musea met interesse om deel te nemen aan Musea in Gebaren kunnen contact opnemen met de afdeling Educatie van Foam: 020 5516500 of educatie@foam.org.

Dit project wordt mede mogelijk gemaakt door het NGSK (de Nederlandse Stichting voor het Gehandicapte Kind), het Revalidatiefonds en het VSB fonds.

Nu ook training aan dove museumgidsen in Moskou!

De Russische uitwisseling: Hoe het allemaal begon
In september 2016 ben ik met Martine naar het symposium ‘Experiencing the museum – Deaf visitors’ in Moskou gegaan. Deze symposium werd georganiseerd door het Garage Museum of Contemporary Art, een mooi museum voor moderne en hedendaagse kunst, midden in het Gorky park. Een half jaar daarvoor had ik met Nynke Feenstra een lezing gehouden tijdens de internationale museumconferentie Dutch Culture in Amsterdam. Daar was ook een medewerker aanwezig van het Garage Museum, en zo zijn we met ze in contact gekomen. Het Garage museum had al sinds een jaar een slechthorende jongeman in dienst, Vlad Kolesnikov. Hij heeft het inclusieve programma voor doven en slechthorenden in het museum opgezet en geeft zelf ook rondleidingen in de Russiche gebarentaal in het Garage museum. Zij wilden graag meer weten over ons project Musea in Gebaren.

Geïnspireerd door Musea in Gebaren!
Zodoende hebben Martine en ik een lezing gehouden over Musea in Gebaren in september 2016. We vertelden over de samenwerking tussen de negen toonaangevende Amsterdamse musea en de training die we hebben gegeven aan dove mensen om ze op te leiden tot museumgids. Het was erg interessant om andere dove museumbezoekers uit Rusland te ontmoeten en de museummedewerkers uit Moskou. We begrepen dat het in Moskou vrij lastig was om een goede samenwerking te realiseren tussen de musea, ook hadden ze niet voldoende dove museumgidsen. Na onze lezing is het Garage museum zo geïnspireerd geraakt dat ze direct actie hebben ondernomen. In minder dan twee maanden tijd hadden ze een trainingsprogramma opgezet en hebben ze een groep van tien dove mensen bij elkaar verzameld. Deze groep dove mensen uit Moskou volgen momenteel een training van een jaar lang om straks rondleidingen in de Russische gebarentaal te kunnen geven in diverse musea in Moskou, waaronder het Pushkin State museum of Fine Arts, Moscow Museum of Modern Art, The State Tretyakov Gallery, The Institute of Russian Realist Art, The Jewish Museum and Tolerance Center. De genoemde musea nemen deel aan de training, maar de opgeleide dove museumgidsen kunnen met hun training ook in andere musea werken.

Dove mensen uit Moskou worden opgeleid tot museumgids
De training die de dove museumgidsen in spé volgen in Moskou is een intensieve training, waarbij ze drie avonden per week bij elkaar komen. Ze krijgen betaald om de training te volgen, zodat er echte commitment is. Een jaar lang leren ze alles over kunstgeschiedenis en kunst en cultuur inhoudelijk. Ook leren ze hoe ze rondleidingen moeten geven. Vlad vroeg me in april of ik weer een lezing kon komen geven én een workshop aan de nieuwe groep dove museumgidsen. Ik vind het erg leuk dat zij zo geïnspireerd zijn geraakt door ons project Musea in Gebaren en nam deze uitnodiging graag aan. Van 28 juni tot en met 1 juli ben ik met één van onze dove museumgidsen Maaike Ferf Jentink naar Moskou gegaan.

Hoe bereid je een rondleiding in gebarentaal voor?
Op de eerste dag hebben we een ruim vier uur durende workshop gegeven aan een enthousiaste groep. Ik ben echt onder de indruk van hun motivatie en talenten. Het was prachtig te zien dat ze allemaal heel enthousiast zijn om straks in in een museum te mogen werken. Ze hadden in de training tot nu toe vooral inhoudelijke informatie ontvangen en minder geoefend met het geven van rondleidingen aan specifiek de dove doelgroep, waar je daarvoor op moet letten, hoe je een rondleiding als dove museumgids kunt voorbereiden. Je krijgt namelijk van het museum een hele stapel met informatie in tekst, en dan is het voor de dove museumgids een uitdaging om deze goed te begrijpen en te vertalen naar gebarentaal. Dove museumgidsen hebben dus een dubbele functie: ze moeten een rondleiding geven, maar ze moeten ook van de ene taal naar de andere taal vertalen. Dat is een klus die je niet mag onderschatten!

Train, train je signing skills
Daarbij komt dat veel dove mensen, ook in Rusland, geen goed onderwijs in gebarentaal hebben gekregen, waardoor mensen geneigd zijn om te vervallen in Nederlands ondersteund met gebaren (of in Rusland: Russisch ondersteund met gebaren). Dit doet een rondleiding in gebarentaal niet ten goede, want juist in gebarentaal kun je het best vertellen over kunst, op zo een visueel aantrekkelijk mogelijke manier. Het rondleiden in gebarentaal is op zich eigenlijk een kunst! Ik ben ervan overtuigd dat je met het rondleiden in gebarentaal kunst tot leven brengt. Dan is het belangrijk om goed je signing skills te oefenen. Je moet eerst de inhoud volledig begrijpen en daarna een visuele vertaalslag maken, en daarbij gebruik maken van je lichaamstaal, mimiek en oogcontact.

Zo kun je het dove publiek blijven boeien. En daarmee verlaag je de drempel gigantisch voor dove mensen om musea te komen bezoeken.

Een museumbezoek is nog steeds niet vanzelfsprekend voor dove mensen
Dove mensen zijn vaak niet opgegroeid met kunst en cultuur. In het dovenonderwijs is er veel aandacht voor het ontwikkelen van je taalvaardigheid, lezen schrijven, spreken, spraakafzien, gebarentaal, etc. Voor kunst en cultuurvakken is er minder aandacht en tijd over. En dat terwijl dove mensen heel visueel zijn, veel visuele talenten hebben. Juist in kunst en cultuur kunnen we het zelfvertrouwen van dove mensen opkrikken én ze een goede basis meegeven in algemene kennis over geschiedenis en allerlei onderwerpen.

Leren van elkaar, gebruik makend van elkaars talenten
In de workshop hebben we geoefend met twee dingen: het vertellen over een kunstwerk in gebarentaal, vanuit het kunstwerk zelf. Dit resulteerde erin dat ook de dove mensen die normaal gesproken wat minder visueel gebaren helemaal opgingen in hun eigen verhaal en daardoor een prachtige performance konden neerzetten! Het tweede was het oefenen met het vertellen over een theoretisch verhaal, die je zelf moest vertalen vanuit een stukje tekst naar gebarentaal. Dit was wat lastiger voor sommigen. Het geschreven taal is niet de eerste taal van dove mensen. Sommige mensen hebben er meer moeite mee dan de andere. In de groep was het ongeveer fifty-fifty, de helft vindt het makkelijk om te lezen maar vindt het weer wat lastiger om dit mooi visueel te gebaren. De helft heeft moeite met lezen maar heeft uitstekende gebarenvaardigheden. We maakten duo’s vanuit deze twee groepen zodat ze elkaar konden ondersteunen en feedback konden geven. Zodat ze van elkaars sterke kanten konden leren.

De ervaringen van onze museumgids Maaike
Zaterdag 1 juli hebben Maaike en ik eerst een rondleiding gekregen van Vlad door het Garage museum, wat een prachtig museum is dat met interessante en gevarieerde tentoonstellingen. In de middag hebben we een lezing gegeven aan diverse museummedewerkers uit Moskou, over het project Musea in Gebaren, over het belang van Dove museumgidsen in het museum. Waarom je geen horende tolk moet inzetten voor de rondleidingen maar juist Dove rolmodellen. En wat de resultaten waren uit ons project tot nu toe, en onze toekomstplannen. Maaike heeft, net als in de workshop aan de dove museumgidsen in spé, verteld over haar eigen ervaringen als dove museumgids. Maaike heeft een interessant verhaal. Zij is namelijk een mooi voorbeeld van hoe het ook kan: tot twee jaar geleden had ze niets met kunst en musea. Ze is een sportief persoon en werkt in de sportwereld. Als kind/jongere had ze negatieve ervaringen in het museum. De informatie was niet goed te volgen en ze vond het saai. Doordat de training voor dove museumgidsen de focus had op het presenteren, rondleiden en het betrekken van de dove doelgroep was Maaike toch enthousiast om mee te doen met het trainingsprogramma. En nu ziet ze in hoe leuk kunst en cultuur kan zijn, hoe interessant musea kunnen zijn, wat je er allemaal kunt leren. Maaike is nu gemotiveerd om juist voor de dove bezoekers die ‘niets hebben met musea’ een leuke en positieve ervaring in het museum te bezorgen.

Na afloop van de lezing kregen we allerlei vragen, onder andere over gebarentaal, maar ook over hoe de praktische samenwerking tussen de Amsterdamse musea georganiseerd wordt.

Dank je wel!
Het was een aantal inspirerende dagen in Moskou. Dank je wel Garage Museum en in het speciaal Vlad en Lyuda voor de uitnodiging! We kijken er naar uit contact te houden en onze ervaringen te blijven uit te wisselen.